Wszystko zmieniło się w sobotę. W sobotę o godzinie 8:56 Polska się zmieniła wraz z wypadkiem Samolotu. Emocje, których naród nie doświadczał od pięciu lat, o których sądzono, że nic już ich nie wywoła na taką skalę, zapłonęły na nowo. Polacy stali się jednością wobec bólu i smutku. Narodowe tragedie to najsilniej integrujący czynnik. Tak było już nie raz. W obliczu wojny zapominano o podziałach, w obliczu żałoby cichły polityczne spory.

Nie inaczej było w zeszły weekend. Przez pewien czas nawet wierzyłem, że coś może się zmienić, że tragiczne doświadczenie wprowadzi politykę i Polaków na nowe tory. Wierzyłem, że naród się zjednoczy, chociaż na czas żałoby ucichną wszelkie spory.

Wytrzymałem w tej wierze do wtorku. Do czasu, gdy ogłoszono, iż śp. Prezydent Lech Kaczyński wraz z Małżonką spoczną na Wawelu.

Wawelu – nekropolii największych z wielkich. Wawelu – największym symbolu polskiej państwowości, siedzibie królów od XI do końca XVI wieku. Miejscu, gdzie spoczywają szczątki Jagiellonów, wieszczów narodowych, marszałka Piłsudskiego.

Czy to miejsce dla Prezydenta Lecha Kaczyńskiego? Nie mnie to oceniać. Na razie nikt z nas nie powinien tego posunięcia oceniać, jest zbyt wcześnie. Mimo moich osobistych odczuć nie dołączam do żadnych grup „Nie dla pochówku na Wawelu”, „ja też chcę być pochowany na Wawelu” (bo media utrzymują, że stanie się tak decyzją rodziny Zmarłego). Uważam to za skrajnie głupie. Uważacie, że cokolwiek zmienicie? Nie, nie zmienicie. Za to pozostawicie świadectwo, że nawet w czasie żałoby nie potraficie zapomnieć o sporach.

Panie Andrzeju Wajdo, napisał Pan, że sprawa pochówku może się przyczynić do jednego z największych rozłamów w historii dwudziestojednoletniej niepodległej Polski. Fakt, może się tak stać. Może się tak stać również dzięki Panu, dzięki Pana pochopnym słowom, które zmienią tyle samo, co słowa internetowych krzykaczy. Tyle że głos Pana, autorytetu nie tylko artystycznego, ale również moralnego, brzmi szczególnie głośno. I bardzo mi przykro, że brzmi jak fałszywa nuta podczas Requiem Mozarta.

Nie jest ważne, gdzie Prezydent Kaczyński zostanie pochowany. Ważne, że nie zmieni się nic, poza kadrowymi roszadami. Naród po raz kolejny nie zrozumiał lekcji, jaką daje im Historia.

• Niemożność współpracy. Z województwa kujawsko-pomorskiego popłynie w Europę jasny, klarowny sygnał: dwaj sąsiedzi, których dzieli 30 kilometrów, nie potrafią się ze sobą dogadać. Zachowują się trochę jak kultowy Kargul i Pawlak (warto wspomnieć, że ich pomnik stoi w Toruniu, charakterystyczne…), którzy toczą ze sobą boje zawsze, o wszystko i do ostatniej kropli krwi. Bruksela może sygnał ten odczytać tak: nie potrafią współpracować na lokalnym podwórku, to jak mają współpracować z Europą? Oni nie dorośli do zostania Europejską Stolicą Kultury.
• Niesłowność. Dwa lata temu podpisano porozumienie prezydentów 5 miast województwa o wspólnym wspieraniu Torunia w wyścigu. Widać, że wiele od tego czasu się zmieniło, skoro deklarację tą można wyrzucić do kosza. Można wręcz czekać, aż Grudziądz czy Inowrocław zgłoszą własne kandydatury.
• Nieporadność. Aby współpraca w wyścigu o ESK miała się opłacać wszystkim stronom, musiałaby odbywać się w przemyślanej formie. Toruń najwidoczniej nie potrafił zaprezentować sąsiadom wizji wykraczającej ponad prosty fakt „wy nas wspieracie, my zbieramy wszystkie laury”.

Jednak w sytuacji tej, paradoksalnie, można dostrzec pewne dobre strony:

• Bydgoszcz, nawet jeśli batalii nie wygra, może pokazać, że w województwie nie ma wyraźnego podziału „Toruń – tylko kultura, Bydgoszcz – tylko przemysł”. Bydgoszcz jest jednym z największych miast Polski, ma ugruntowaną pozycję dobrego organizatora imprez kulturalnych, ma znane placówki (Opera, Filharmonia, przystosowane do organizacji dużych imprez hale widowiskowo-sportowe), a jednak mało kto mówi o tym mieście jako mieście kultury. Przeważnie mówi się, że to Toruń jest kulturalny, bo w końcu jest na liście UNESCO.
• No właśnie. Toruń jest na liście UNESCO i czasami odnoszę wrażenie, że decydenci sądzą, że z tego tytułu wszystko im się należy. Otóż błąd. Może kandydatura Bydgoszczy utrze nieco nosa władzom (m.in. dość butnie prezentującemu swoje argumenty wczoraj w TVP 3 v-ce prezydentowi Fiderewiczowi), że do współpracy trzeba prawdziwego partnerstwa i wyważenia, aby obie strony dawały coś od siebie, ale również żeby obie strony czerpały z tego na równi korzyści. Bez spójnej, rozpisanej strategii nie ma mowy o efektywnej kooperacji.

Są jeszcze inne powody, dla których uważam, że Toruń, mimo bycia jednym z najpiękniejszych miast Polski, a może nawet Europy i świata, Europejską Stolicą Kultury nie zostanie.

• Brak sali koncertowej. Teoretycznie mamy projekt, miejsce, harmonogram. Ale nie mamy budowy, projekt nie jest doprecyzowany (wciąż jakieś poprawki), nie wybrano wykonawcy, nawet terenu nie oczyszczono. Brukseli przy wyborze nie wystarczy, że Toruń powie „będziemy mieć”. Budowa przynajmniej musi się zacząć. A na to się szybko nie zanosi.
• Brak odpowiedniej promocji. Toruń ma festiwale o ugruntowanej pozycji, a do nich dochodzą również nowe. Ale odnoszę wrażenie, że nie potrafi ich odpowiednio sprzedać. Warszawa potrafi reklamować swoje imprezy na billboardach w Toruniu, dlaczego Toruń nie miałby zareklamować Kontaktu, Skyway, Probaltica, Tofifest czy Festiwalu Nauki i Sztuki w innych miastach, szczególnie tych ubiegających się o tytuł ESK? Dlaczego nie sypnąć nieco groszem, by przed seansami filmowymi w kinach był wyświetlany spot reklamujący Toruń?
• Brak solidarności w środowisku kulturalnym, czego znamienitym przykładem jest sprawa niedawnej walki o nieruszanie klubu eNeRDe. Sprawa ta, gdy miasto chciało eksmitować placówkę poza Stare Miasto (na rzecz fundacji, która może być równie dobrze na Fałata, a która raczej nie przyczynia się do ozywiania atmosfery umierającej dzielnicy w takim samym stopniu jak klub) pokazała, że ludzie kultury w Toruniu nie mają wcale łatwo, że o wszystko muszą użerać się z władzami.

Nie chcę być czarnowidzem, ale obawiam się, że jeśli Toruń szybko, wręcz natychmiast, nie zmieni swego podejścia i swojej taktyki, walka zostanie przegrana. Mimo wszystko wciąż wierzę, że Roman Kołakowski, dyrektor artystyczny ESK, wskrzesi iskrę, która doprowadzi do szczęśliwego wybuchu.

To hasło jest w Toruniu od ponad roku odmieniane przez wszystkie możliwe przypadki. Biuro ESK, Rada Programowa ESK, Dyrektor Artystyczny ESK – stanowisk, funkcji, nazw wciąż przybywa. Ale czy ESK to jedynie biuro i wąski zespół ludzi, którzy w zaciszu gabinetów robią „coś tam coś tam”?

Nie. Europejska Stolica Kultury to zaangażowanie całego miasta. Nie tylko Starówki, chociaż wiadomo, z racji jej pozycji w świecie ma ona znaczenie priorytetowe. Zaangażowane musi być całe miasto, bo sam wyścig o przyznanie prawa do zostania ESK to w gruncie rzeczy wyścig, kto lepiej zmotywuje i zaprzęgnie do działania lokalną społeczność. Kto ściągnie więcej podmiotów, znanych nazwisk, kto zorganizuje ciekawsze festiwale, kto wreszcie zaproponuje lepsze pomysły na promocję i krzewienie kultury.

Ale ESK to nie jest koniec świata. Ważne jest, by w czasie rywalizacji przekaz płynący z miasta był jasny i klarowny: tak, Toruń to miasto kultury, nastawione na kulturę i kulturę wspierające. A z tym niestety bywa różnie, na co może wskazywać choćby ostatni konflikt w sprawie przeniesienia klubu „eNeRDe”.

eNeRDe to perełka na toruńskiej starówce. Śmiało można powiedzieć, że klub ten, wraz z OdNową, Lizard Kingiem i może jeszcze kilkoma innymi miejscami, tworzy bardzo mocny kręgosłup toruńskiej sceny. Nie tylko muzycznej, bo organizowane są tam również spotkania, wystawy i kto wie, co jeszcze. Mimo stosunkowo niewielkiej powierzchni, eNeRDe działa szalenie intensywnie, rywalizując (w najlepszym tego słowa znaczeniu) z OdNową. Można nie lubić nazwy (co pokazał p. Roman Kołakowski), można nie zgadzać się z wyglądem zewnętrznym, może nie podobać się dobór artystów tam się pokazujących – wszak to kwestia gustu. Ale mimo wszystko – z całą mocą trzeba podkreślić – nie powinno się wypychać tej instytucji (bo to już nie tylko klub, a instytucja kultury pełną gębą) ze Starego Miasta, które już i tak boryka się z odpływem z niego życia.

Sprawa eNeRDe w rzeczywistości jest poważnym sprawdzianem dla władz, jaką mają wizję Europejskiej Stolicy Kultury. Na razie można niestety zauważyć, że jest to wizja skupiona głównie na często trudnej i nieczytelnej sztuce współczesnej (via Centrum Sztuki Współczesnej), muzyce poważnej (skądinąd chwalebna działalność Toruńskiej Orkiestry Symfonicznej czy plenerowe spektakle Opery Nova z Bydgoszczy). Ale to nie wszystko. działalność instytucji typu NeRDe, wciągnięcie jej do kręgu działań związanych z ESK, może przyczynić się do późniejszego sukcesu. Wyrzucenie klubu ze Starówki, banicja i, obawiam się, powolna agonia (bliskość mogłaby doprowadzić do zmiany zdrowej rywalizacji z OdNową w niezdrową walkę o dusze, przy czym eNeRDe byłoby na pozycji gorszej, bo nie wspieranej finansowo przez instytucję typu UMK) wyśle w świat sygnał, że Toruń stawia na kulturę – ale wybiórczo.

Na koniec kilka przydatnych linków, jeśli ktoś chciałby zaangażować się w walkę, by utrzymać działalność klubu w obecnej lokalizacji:

http://www.petycje.pl/5059

http://www.wobronienrd.bo.pl

http://pl-pl.facebook.com/people/Popieram-Nrd/100000865194557

Mur Berliński upadł. Niemcy się zjednoczyły. Ale NRD niech żyje dalej!

Potem odszedł naczelny, Robert Krasowski. Jeszcze nic nie zapowiadało katastrofy, na jego miejsce przyszedł Michał Kobosko, więc ciągłość kierownictwa była.

W końcu okazało się, że Axel Springer, firma mimo że z niemieckim kapitałem, to oferująca dobrą, rzetelną informację (chociaż nie zawsze, bo obok „Newsweeka” i  ”Dziennika” stał jeszcze tytuł nadający się tylko do podcierania tyłka, czyli „Fakt”) sprzedaje Dziennik firmie Infor, wydawcy „Gazety Prawnej”. Jak usłyszałem pierwsze echa tego, że oba tytuły zostaną połączone w jeden, to początkowo podchodziłem do tego nawet optymistycznie. Solidna gazeta opiniotwórcza, realne zagrożenie dla hegemonii „Wybiórczej”, do tego solidny dziennik specjalistyczny. Mogło być dobrze.

Ale nie jest.

1) Na 3 tygodnie przed fuzją (ustaloną na 14 września br.) zmieniono cenę Dziennika. Nie wiem, jak inne wydania, ale piątkowe zdrożało o 0,40 zł do 2,90 zł. To już sporo, jak za gazetę. Cóż, pierwszy sygnał, że Infor będzie starał się zbić jak największą kapuchę, zanim tytuł się wywróci. I że go nie stać, w przeciwieństwie do Springera, na wydawanie solidnej gazety w dobrej cenie.

2) Dziś „Dziennik Gazeta Prawna”, jak obecnie nazywa się tytuł po fuzji, kosztuje 3,99 zł, co jest kwotą horrendalną, z której zapewne mogą być zadowoleni tylko ci, którzy kupowali wcześniej obie gazety. Ale jeśli przeciętny Kowalski ma kupować gazetę za dwukrotność jeszcze niedawno obowiązującej ceny, gazetę, której 3/4 wyrzuci, bo tematyka prawna czy finansowa niezbyt go interesuje (poniedziałkowe wydanie „Dz GP” liczyło sobie [w wersji internetowej, którą kupuję] 108 stron, z czego sam „Dziennik” stron 24), to raczej robić tego nie będzie.

3) „Europa”. Bodajże najbardziej górnolotny z dodatków do „Dziennika” idzie w zapomnienie. Niegdyś ukazywał się zawsze z sobotnim wydaniem, jednak obecnie z soboty „Dz GP” nie będzie wydawany, a część publicystyczna („Magazyn”) zostaje wrzucona do wydania piątkowego, razem z dodatkiem podróżniczym, kulturalnym i programem telewizyjnym. Nie chcę wiedzieć, ile to będzie kosztowało, ale obawiam się ceny między 4,50 zł a 5,00 zł, co przy wcześniejszym 2,50 zł za wydanie piątkowe i tyle samo za sobotnie  niby nie stanowi większej różnicy, ale to nie będzie raczej objętość dwóch numerów. Kolega powiedział mi kiedyś, iż „Dziennik” ceni właśnie za „Europę”. „Europo”, spoczywaj w pokoju.

4) Ramówka. W poniedziałkowym wydaniu Michał Kobosko opisał, jak to kiedyś powstawał nowy tytuł, że miesiącami tworzono ramówkę, winietę, pozyskiwano redaktorów, grafików itp itd. Axel Springer rzucił „Dziennik” na pożarcie, a Infor bezwstydnie go wykorzystał, nawet nie starając się zachować dotychczasowego, przejrzystego podziału gazety. Muszę szczerze przyznać, nie potrafię się teraz połapać, co gdzie jest w części, że tak powiem „podstawowej” „Dz GP”. Jedyne, co widzę na łamach pisma, to chaos, brak jakiegoś konkretnego, jasnego rozplanowania. No i więcej, dużo więcej reklam, co znowu świadczy o słabej kondycji finansowej Inforu.

5) „Wall Street Journal”. Bezpłatny dodatek, który stanowił o tym, że po „Dziennik” sięgał nie tylko przeciętny Kowalski, ale również ekonomista Nowak czy prawnik Wiśniewski. „WSJ” is no more. Nie będzie już codziennie „Wall Street Journal Polska” dodawanego do „Dziennika”. Zamiast tego będzie w piątki ukazywało się polskie wydanie „The Economist”. Jak wyjdzie konfrontacja obu polskich wydań tych znanych tytułów ekonomicznych, okaże się dopiero, jak pojawi się piątkowe wydanie.

Cóż, zmiany, które zaszły i zachodzą w „Dzienniku” nie nastrajają optymistycznie. Obawiam się, że pismo będzie degradowane, część informacyjna będzie coraz mniejsza, uboższa, znani redaktorzy odejdą, a z „Dz GP” zrobi się „GP bis”. Punkt oporu przeciwko „Wyborczej” słabnie, obawiam się, że niedługo legnie w gruzach, upadnie, odejdzie w niepamięć. A pozostanie pustka, bo kulejąca „Rzeczpospolita” to niestety marna alternatywa. Wbrew temu, co sądzi Jacek Żakowski, że prasa drukowana ma jeszcze rację bytu, że Polska to nie Ameryka, gdzie znane tytuły z długoletnią tradycją wycofują się w sieć, to jednak recesja zacieśni znacznie rynek gazet, szczególnie tych opiniotwórczych. Czas chyba poszukać sobie jakiegoś solidnego portalu z newsami…

Podobnie powinno być w czasie pokampanijnym. Były wybory, jasne, że wszelkie możliwe słupy, szyby, mury i Bóg wie co jeszcze zostały oblepione milionami plakatów. Przecież kandydat musi się zaprezentować, a najłatwiej dotrzeć do potencjalnego dawcy głosu właśnie spoglądając na niego z posteru, bo przecież niewielki tylko odsetek wyborców pójdzie na spotkanie, przeczyta ulotkę czy wybierze się na debatę.

Kampania była. Plakaty zostały. Kilka dni po jeszcze nie jest tragicznie. Ale niedługo klej zacznie puszczać. Powoli, jeden po drugim, będą się zsuwały ze słupów, szyb i murów, będą zaśmiecały ulicę. Na pewno widok to europejski nie jest. Ale czy ktokolwiek o to dba? Niestety nie, a według mnie wystawia to jak najgorsze świadectwo tym, którzy na tych plakatach widnieją. Wygrali czy nie, powinni po swoich zabawach posprzątać.

Nie wiem, czy w ordynacji wyborczej jest obowiązek uprzątnięcia materiałów z kampanii po wyborach. Pewnie jest. Ale jeśli rzeczywiście, to jest to przepis zupełnie martwy. A tak być nie powinno. Ustawodawcy powinni wprowadzić nakaz, że na każdą złotówkę wydaną na drukowanie plakatów określona kwota będzie alokowana automatycznie na ich uprzątnięcie. A z kolei organy kontrolne (PKW, NIK i inne) powinny dbać, by ten obowiązek BYŁ WYPEŁNIANY. Jako obywatel, który żyje nie tylko w czasie wyborów mówię stanowcze NIE pstrokaciznie, która będzie się walała po ulicach.

Ale nie mam złudzeń. Niektóre plakaty będą wisiały i wisiały. Aż do następnych wyborów, kiedykolwiek one będą.

Ale, skoro już się ją obchodzi, to ważny jest STYL obchodów. A ten jest, mówiąc delikatnie, wątpliwy.

1) Dwa podwórka: jedno w Gdańsku, z uroczystościami pod Stocznią, z wielkim koncertem „Przestrzeń Wolności”. Drugie w Krakowie, na Wawelu, z członkami Grupy Wyszechradzkiej i głowami innych państw.

2) Dwugłowa hydra: jedna głowa w Gdańsku – prezydent Kaczyński, druga w Krakowie – premier Tusk.

3) Żeby tylko się głowy nie pogryzły…: Obaj najważniejsi politycy unikają się jak ognia, nie komentują tego, siedzą w miarę cicho. Za to ich dwory…A właściwie sfory, ujadają na siebie, toczą ślinę, obrzucają inwektywami. Jedno środowisko wygwizduje drugie, jedni to opozycja, drudzy to ZOMO. Śmiem uważać, że sytuacja mogłaby być czystsza, gdyby na czas przed i samej uroczystości współpracowników zarówno Premiera, jak i Prezydenta wysłać na długi rejs dookoła świata. Bo to nawet nie tyle sami panowie Tusk i Kaczyński nakręcają konflikt, co ich otoczenie wzajemnie się kopie po kostkach i zaogniają sytuację. A to przez spuszczanie Palikota ze smyczy, a to przez raporty BBN-u, przez „spotkania” i „dyskusje”. No i przez dobrą tresurę bojówek, w czym szczególnie jedna partia się wyspecjalizowała.

Miało być ogólnonarodowe święto. Są dwa święta, dwóch części podzielonego narodu. I tak będzie długo długo jeszcze, przy okazji każdej wzniosłej chwili, że będzie rywalizacja, będzie kopanie po kostkach, będzie nasze polskie piekiełko. Bo po „Solidarności” został już tylko sztandar. Sztandar, o który zresztą jedna strona z drugą się kłócą, do kogo należy i kto był większym opozycjonistą.

Wprost Light. Nowy format czasopisma. Sądziłem, że będzie to próba nakierowana na młodego odbiorcę, która będzie go edukowała. Liczyłem, że będzie to jaskółka zwiastująca wiosnę, że młody człowiek też jest zainteresowany krajem, światem, polityką i że warto na nim właśnie się skupić. To, co się dzieje, często niełatwe i trudne do zrozumienia, powiedziane prostym, acz uczącym językiem. Tego oczekiwałem.

A co dostałem? Pani poseł Mucha ucharakteryzowana na seksbombę świata komputerów, czyli Larę Croft, opowiadająca o wszystkim, byle to nie było ważne. Dalej? Perypetie najbardziej żenującej pary polskiej polityki, czyli Kazia Marcinkiewicza i jego Isabel. Jeszcze dalej? Czy Tomek Kammel pójdzie na dno za sprawą wybranki swego serca?

Te trzy „artykuły” można od biedy zakwalifikować do materiału magazynowego, jeśli odpowiednio mocno nagnie się reguły. Na kolejnych stronach mamy już tylko przepisy, drogie gadżety, znowu „etatowy” format Wprost, czyli policję mody Jacykowa, wreszcie sfrustrowany felieton Roberta Leszczyńskiego, dlaczego święty Korzeń nie załatwił Ligi Mistrzów dla TVP. Proste, bo się nie opłacalo! A Leszczyński akurat nie jest z gatunku tych biednych, co ich na telewizję cyfrową, żeby obejrzeć mecze, nie stać. Ale ponarzekać zawsze można.

Osobny akapit jeszcze poświęcę jednemu „artykułowi”. Połowa kraju uwzięła się na wspaniałą TVP. Połowa kraju sądzi, że rządzą nią źli ludzie, że się psuje, zło i masakra. Więc? Trzeba ten wizerunek zmienić. Stąd piękny tekst o „Pytaniu na śniadanie”, przedstawiający format w jedynie jasnych barwach, jak tam jest świetnie, wspaniale, że studio nowe dostali, że się uczą itp itd. Do tego jeszcze tekst okraszono wywiadem z Alicją Resich-Modlińską, szefową programu (osobą, która, patrząc na moje krótkie życie, była w telewizji od zawsze i kiedyś stała w pierwszym szeregu gwiazd), jaki to świetny program stworzyli, że to nie kalka „Dzień dobry TVN”, bo to oni skalkowali. Czyli jak zawsze, zamiast wskazywać różnice, podobieństwa, argumentować czy lepsze, czy gorsze, to łatwiej przerzucać się, kto z kogo małpuje. A to Polska właśnie.

Krótko: Oczekiwałem dobrego magazynu dla młodszego odbiorcy, na poziomie i z umysłem. Dostałem papierową wersję Pudelka.

A wiecie, co jest najgorsze? Nawet się tego nie da użyć, jako papieru toaletowego czy podpałki. Papier śliski, się nie nadaje.

…Najgorsza z możliwych pobudek. Przeważnie jak włącza się automatycznie radio jako pobudka, to budzą mnie dźwięki muzyki. A teraz nie. Teraz muszę wysłuchiwać na dzień dobry spotów partii kanapowych i szalonych frustratów.

Nie będziemy płacić za wasz kryzys!

Pewnie. To nie mój kryzys, nie głosowałem na niego. Zamknijmy granice, żeby się nie przedarł, bo to jak zaraza, świńska grypa albo co! Ja kryzysu nie zacząłem, więc mnie nie dotyczy.

Nas nie interesują stanowiska w europarlamencie, weźcie je sobie.

To po kiego grzyba zaśmiecacie nie tylko antenę, ale i mój oraz niemal 40 milionów Polaków umysły?

Spełnijcie nasze żądania, a się wycofamy z rywalizacji.

W ramach równości klasowej chcemy nowych przywilejów! Socjalizm uber alles! Pal licho, że oszczędności potrzebne, my chcemy więcej więcej i więcej. Aha, co najważniejsze, żądamy więcej stołków dla związkowców, co od 15 lat nie robią w zawodzie, tylko za biurkiem siedzą. Ale się nazywają stoczniowcami i górnikami.

A tak w ogóle to my zerwaliśmy spotkanie, bo śmieli jakichś knypków zaprosić. Nas jest dużo, więc tylko my gadać możemy. Że mądrze nie umiemy to inna sprawa, olać to. Ważne, że jest nas dużo, więc z nami tylko gadać można.

I nie dajcie sobie wmówić, że skoro my zerwaliśmy, to my jesteśmy winni. Nie, to On jest winny! Podła kreatura Tusk, sprawca całego upadku! A za Jarosława stocznia tak pięknie upadała… A teraz co? Przyszedł Tusk i sprzedał! Zamiast zabrać służbie zdrowia i dać nam, co by nam, związkowcom, żyło się lepiej i dostatniej.

Zajmując miejsce siedzące upewnij się, czy ktoś inny nie potrzebuje tego miejsca bardziej, niż ty.

Miły głos idealnej kobiety. Elokwentna fraza płynie z głośnika. 

Autobus linii 40. Tramwaj nr 1. Autobus linii 22. I każdy dowolnie wybrany inny środek transportu w Grodzie Kopernika w godzinach szczytu.

Tłok.

A właściwie to już nie tłok, pojęcie tłoku wyczerpało się kilkanaście osób temu. Teraz wystarczyłoby zalać olejem i mamy sardynki w zalewie. 

Nie da się zrobić kroku. Żeby ktoś mógł wysiąść, musi wysiąść pół autobusu, bo nie ma jak przejść.

Ale co? Miejsca siedzące wolne! I to już od kilku ładnych przystanków! Bo ledwie ośmielisz się, Ty parszywy człowieku, usiąść, od razu skarci Cię głos z głośników! Nieważne, że dzięki temu innym trochę łatwiej przejść. Nieważne, że inni mają wtedy gdzie drugą stopę postawić i mogą nieco głębiej zaczerpnąć powietrza. Ważne jest to, że zachowałeś się niekulturalnie. Że nie ustąpiłeś miejsca osobie, która, widząc to puste siedzenie, nie zajęła go. I mimo to, że ulżyłeś ludziom, czujesz się podle. 

Ustąpiłeś miejsca osobie siedzącej, osobie ciężarnej lub z dzieckiem na ręku? Dziękujemy.

Ten sam chłodny, opanowany głos dziękuje szaremu człowiekowi za to, że mógł ustąpić miejsca. Miejsca, na którym i tak nikt nie usiadł, a człowiek ten przyczynił się walnie do wzrostu zatłoczenia w przejściu czy środkowej części autobusu.

P.S. Ten tekst nie ma na celu gardzić podstawową kulturą, że starszym się nie ustępuje. Ale niech wszyscy się zastanowią, czy, jeśli nikt mimo to nie zajmie tego miejsca, warto stać i powodować tłok. Odpowiedź jest prosta: NIE.

Wyobrażaliście sobie kiedyś puzzle, których nigdy nie da się ułożyć do końca? Są takie, oczywiście! Puzzle te nazywają się JĘZYK. Choćbyśmy wyssali umiejętność komunikowania się z mlekiem matki, choćbyśmy przeczytali wszystkie książki (w tym słowniki!), podręczniki, almanachy, samouczki itp itd, to zawsze nagle wypłynie słowo, którego nie znamy. Nawet w takim języku, który znamy, wydawałoby się, od podszewki, jak polszczyzna. Język to puzzle żywe, ciągle się zmieniające. 

A do tego… układamy wiele kompletów puzzli na raz. Ja mam zaczęte układanki polską (zdecydowanie najpełniejszą), angielską, poza tym maleńkie zaczątki układanek łacińskich, norweskich, francuskich czy niemieckich. Do tego trzeba dodać oczywiście pojedyncze elementy układanek jeszcze nie zaczętych, jak rosyjskie, japońskie, hiszpańskie czy jeszcze zupełnie inne, których nawet nazwać nie potrafię (które być może do śmierci rozpoczęte nie będą). 

Ten stos puzzli, kolorowych maleńkich obrazów potrafi przytłoczyć, prawda? I potrafi dobić fakt, że ŻADEN komplet nie jest w rzeczywistości kompletny, każdy się powiększa, każdy ma wciąż luki. Niektórzy na pewno chcieliby mieć możliwość skasowania tych pojedynczych elementów na korzyść uzupełnienia większego kompletu. Bo po co nam śmieci w umyśle, śmieci, które nic nie znaczą? Które nie są i mogą nigdy nie być przydatne? Ale niestety, takie jest piękno ludzkiego umysłu, że to nie jest dysk twardy, z którego w dowolnej chwili można coś wykasować bądź wgrać nowe dane. Proces pojmowania jest dalece bardziej skomplikowany niż tylko kopiowanie plików. I w stopniu absolutnym nieopisywalny, bo każdy umysł jest inny, ma inne umiejętności, preferencje, wreszcie tą magiczną „pojemność danych”. 

Ale naszym pięknem, naszym celem i naszą życiową drogą powinno być, może nawet rozpaczliwe, próbowanie rozbudowania tych układanek, żebyśmy rozumieli coraz więcej i więcej.